AWS Procesplanning: Simulatie samenwerking bij incidenten met gevaarlijke stoffen
Op de Nederlandse wegen rijden dagelijks voertuigen geladen met gevaarlijke stoffen. Wanneer daarbij een incident plaatsvindt, moeten brandweer, politie, GHOR, Rijkswaterstaat en private partners in korte tijd samenwerken volgens nauwkeurig afgestemde procedures. Maar hoe goed werken die procedures in de praktijk? Waar zitten de kwetsbaarheden, de witte vlekken, en de knelpunten in het kritieke pad?
In het project “Validatie en implementatie richtlijn IMGS” (Incidentmanagement Gevaarlijke Stoffen) beantwoordde VierTwee deze vraag met behulp van een geavanceerd simulatie-instrument: de Adaptive Workflow Simulator (AWS), ontwikkeld door Guido Bruinsma in opdracht van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid.
Het instrument: de Adaptive Workflow Simulator
De AWS is een gevalideerd simulatie-instrument voor het nabootsen van complexe, multidisciplinaire hulpverleningsprocessen. De basis ligt in de Brahms-simulatieomgeving, ontwikkeld door NASA, die het mogelijk maakt om adaptieve werkmodellen op functioneel niveau te creëren en te simuleren, zonder dat een exacte fysieke kopie van de werkelijkheid nodig is. Wat de AWS onderscheidt van traditionele procesmodelleringstechnieken zoals Gantt-charts, PERT-analyses en flowcharts, is dat het al deze benaderingen combineert én overstijgt. De AWS:
- brengt monodisciplinaire taken in een multidisciplinaire afhankelijkheidsstructuur (wie wacht op wie?);
- positioneert werkzaamheden in de tijd en maakt het kritieke pad zichtbaar;
- incorporeert beslismomenten die het verloop van de hulpverlening beïnvloeden;
- gebruikt informatie en informatie-uitwisseling als sturende factor, want in de praktijk bepaalt het moment waarop cruciale informatie beschikbaar komt het verloop van het hele proces.
Toepassing: incidentmanagement gevaarlijke stoffen op de weg
De AWS werd specifiek ingericht voor IMGS-scenario’s op de weg. Daarvoor werden alle relevante organisaties, rollen, taken en objecten gemodelleerd.
Organisaties en rollen: Van brandweer, politie en GHOR tot Rijkswaterstaat, ANWB, bergers en andere private partners. Elke organisatie kent eigen rollen (zoals OvD, meldkamermedewerker, ambulancepersoneel) met bijbehorende taken en verantwoordelijkheden.
Voertuigen en gevaarlijke stoffen: De simulator werkt met gedetailleerde voertuigprofielen, inclusief UN-nummers, gevaarsetiketten, GHS-klassen, H- en P-zinnen en de hoeveelheid vervoerde stof. Daarmee kunnen scenario’s worden doorgerekend waarbij de informatie over de lading compleet, onvolledig of onbekend is, met alle gevolgen van dien voor het verloop van de hulpverlening.
Incidentinformatie: Factoren zoals GRIP-niveau, aantal slachtoffers, locatie (inclusief hectometrering en rijbaan), weersomstandigheden en betrokken voertuigtypen zijn allemaal instelbaar. Dit maakt het mogelijk om scenario-variaties te verkennen en te analyseren hoe afwijkende of ontbrekende informatie het kritieke pad beïnvloedt.
Wat levert het op?
De AWS IMGS maakt het mogelijk om vóór de praktijk inzicht te krijgen in:
- de onderlinge taakafhankelijkheden tussen alle betrokken diensten en partners;
- het kritieke pad tijdens een IMGS-incident: welke taken bepalen de doorlooptijd?
- de scenario-kritieke beslismomenten: waar kunnen kleine vertragingen of informatiegaten grote gevolgen hebben?
- prestatie-indicatoren per actor, zoals doorlooptijden en veiligheidsmaatregelen;
- witte vlekken in bestaande procedures: taken die niet zijn belegd, of afhankelijkheden die niet zijn geregeld.
Conclusie
Het AWS IMGS-project laat zien hoe simulatietechnologie ingezet kan worden om complexe, multidisciplinaire crisisprocessen te doorgronden zonder dat daarvoor een daadwerkelijk incident nodig is. Door procedures te modelleren, te simuleren en te analyseren ontstaat een gefundeerde basis voor de herziening en validatie van protocollen voor incidentmanagement met gevaarlijke stoffen. Een aanpak die fouten voorkomt vóórdat ze in de praktijk gemaakt worden.